(گهرهای کاظمی علیه السلام)

امام کاظم علیه السّلام فرمودند:
اِنَّ الزَّرْعَ یَنْبُتُ فِى السَّهْلِ وَلایَنْبُتُ فِى الصَّفا، فَکَذلِکَ الْحِکْمَهُ تَعْمُرُ فِى الْقَلْبِ الْمُتَواضِعِ وَلاتَعْمُرُ فِى الْقَلْبِ الْمُتَکَبِّرِ الْجَبّارِ؛
زراعت، در زمین هموار مى روید، نه در سنگلاخ. حکمت هم در دل متواضع، آباد مى شود، نه در دل متکبّر و گردنکش.
[بحارالانوار، ج ۷۵ ص ۳۱۲٫]

 
امام کاظم علیه السّلام فرمودند:
لاتَمْنَحُوا الْجُهّالَ الحِکْمَهَ فَتَظْلِمُوها، وَلاتَمْنَعُوها اَهْلَها فَتَظْلِمُوهُمْ؛
«حکمت» را به نادانان ندهید،که به حکمت ظلم کرده اید و آن را از اهلش دریغ نکنید، که به آنان ستم کرده اید.
[بحارالانوار، ج ۷۵، ص ۳۰۳٫]

 
امام کاظم علیه السّلام فرمودند:
اَلْعَجَبُ کُلَّ الْعَجَبِ لِلْمُحْتَمینَ مِنَ الطَّعامِ وَالشَّرابِ مَخافَهَ الدّاءِ اَنْ یَنْزِلَ بِهِمْ، کَیْفَ لایَحْتَمُونَ مِنَ الذُّنُوبِ مَخافَهَ النّارِ اِذَا اشْتَعَلَتْ فى اَبْدانِهِمْ؛
شگفتا! شگفتا! از آنان که از خوردنى و آشامیدنى پرهیز مى کنند، از بیم آنکه درد، بر آنان فرود آید، چگونه از گناهان پرهیز نمى کنند، از بیم آتش، آنگاه که در بدنهایشان شعله افکند!
[مسند الامام الکاظم علیه السلام، ج ۳ ص ۲۵۱٫]

 
امام کاظم علیه السّلام فرمودند:
مَنْ ذَکَرَ رَجُلاً مِنْ خَلْفِهِ، بِما هُوَفیهِ مِمّا عَرَفَهُ النّاسُ لَمْ یَغْتَبْهُ، وَمَنْ ذَکَرَهُ مِنْ خَلْفِهِ، بِما هُوَ فیهِ مِمّا لا یَعْرِفُهُ النّاسُ اِغْتابَهُ، وَمَنْ ذَکَرَهُ بِما لَیْسَ فیهِ فَقَدْ بَهَتَهُ؛
هر کس پشت سر دیگرى، چیزى بگوید که در او هست و مردم هم آن را مى دانند، او را غیبت نکرده است. هر کس پشت سر او چیزى بگوید که در او هست ولى مردم آن را نمى دانند، غیبتش را کرده است. و هر کس چیزى درباره کسى بگوید که در او نیست، به او بهتان زده است.
[اصول کافى، ج ۲ ص ۳۵۸٫]

 
امام کاظم علیه السّلام فرمودند:
کَثْرَهُ الْهَمِّ تُورِثُ الْهِرَمَ؛
اندوه بسیار، پیرى مى آورد.
[مسندالامام الکاظم، ج ۳ ص ۲۶۵٫]

 
امام کاظم علیه السّلام فرمودند:
اَللَّحْمُ یُنْبِتُ اللَّحْمَ، مَنْ اَدْخَلَ جَوْفَهُ لُقْمَهَ شَحْمٍ اَخْرَجَتْ مِثْلَها داءً؛
«گوشت»، گوشت را مى رویاند، هر کس یک لقمه «چربى» وارد بدن خود کند، به همان اندازه «درد» پدید مى آورد.
[محاسن برقى، ص ۴۶۵٫]

 
امام کاظم علیه السّلام فرمودند:
لَوْ اَنَّ النّاسَ قَصَدُوا فِى الطَّعامِ لاَسْتَقامَتْ اَبْدانُهُمْ؛
اگر مردم در خوراک، میانه روى داشته باشند، بدنهایشان استوار و سلامت مى شود.
[محاسن برقى، ص ۴۳۹٫]

 
امام کاظم علیه السّلام فرمودند:
لَیْسَ مِنْ دَواءٍ اِلاّ وَ هُوَ یُهَیِّجُ داءً وَلَیْسَ شَىْ ءٌ فِى الْبَدَنِ اَنْفَعَ مِنْ اِمْساکِ الْیَدِ، اِلاّ عَمّا یَحْتاجُ اِلَیْهِ؛
هیچ دارویى نیست؛ مگرآنکه دردى را تحریک مى کند. براى بدن، چیزى سودمندتر از امساک ونخوردن نیست، مگر آنچه که مورد نیاز بدن باشد.
[مسندالامام الکاظم علیه السلام، ج ۳ ص ۲۵۶٫]

 
امام کاظم علیه السّلام فرمودند:
لاَءقامَهُ الْحَدِّ لِلّهِ اَنْفَعُ فِى الأَرْضِ مِنَ الْقَطَرِ اَرْبَعینَ صَباحا؛
بر پاداشتن و اجراى حدّ براى خدا، در روى زمین سودمندتر از بـاران چهل روز است.
[تهذیب، ج ۱۰، ص ۱۴۶، ح ۵۷۳ .]

 
امام کاظم علیه السّلام فرمودند:
اِنّما یُحْتاجُ مِنَ الإمامِ اِذا قالَ صَدَقَ، وَاِذا وَعَدَ اَنْجَزَ، وَاِذا حَکَمَ عَدَلَ؛
از امام و پیشوا، این موردِ نیاز است که: هرگاه سخن مى گوید، راست بگوید، و چون وعده مى دهد، وفا کند، و چون حکم مى کند، به عدالت رفتار کند.
[حیاه الامام موسى بن جعفر علیه السلام، ج ۱ ص ۲۸۰٫]

 
امام کاظم علیه السّلام فرمودند:
لاتُضَیِّعْ حَقَّ اَخیکَ إتِّکالاً عَلى مابَیْنَکَ وَبَیْنَهُ، فَاِنَّهُ لَیْسَ بِأَخٍ مَنْ ضَیَّعْتَ حَقَّهُ؛
حق برادر دینى خود را، به اتکاى دوستى و رفاقت میان خود و او، ضایع مکن، زیرا کسى که حقش را تباه کنى، دیگر «برادر» نیست!
[حیاه الامام موسى بن جعفر علیه السلام، ج ۱ ص ۲۸۰٫]

 
امام کاظم علیه السّلام فرمودند:
اَلتَّحَدُّثُ بِنِعَمِ اللّه ِ شُکْرٌ وَتَرْکُ ذلِکَ کُفْرٌ، فَارْبِطُوا نِعَمَ رَبِّکُمْ بِالشُّکْرِ وَحَصِّنُوا اَمْوالَکُمْ بِالزَّکاهِ؛
یاد کردن نعمتهاى الهى «شکر» است، و ترک آن ناسپاسى است. پس نعمتهاى پروردگار را به شکر پیوند دهید، ودارایی هاى خود را با پرداخت زکات، حفظ کنید.
[حیاه الامام موسى بن جعفر علیه السلام، ج ۱ ص ۲۴۸٫]

 
امام کاظم علیه السّلام فرمودند:
مَنْ طَلَبَ هذَا الرِّزْقَ مِنْ حِلِّهِ لِیَعُودَ بِهِ عَلى عِیالِهِ وَنَفْسِهِ کانَ کَالْمُجاهِدِ فى سَبیلِ اللّه؛
هر کس این روزى را از راه حلال بجوید، تا به خانواده و به خودش برگرداند ( و خرج خود و خانواده کند ) همچون جهادگر در راه خداست.
[تهذیب، ج ۶، ص ۱۸۴٫]

 
امام کاظم علیه السّلام فرمودند:
اِنَّ الْحَرامَ لایَنْمى وَاِنْ نَمى لایُبارَکُ لَهُ فِیهِ، وَما اَنْفَقَهُ لَمْ یُوجَرْ عَلَیْهِ وَما خَلَّفَهُ کانَ زادُهُ اِلَى النّارِ؛
مال حرام رشد نمى کند، و اگر هم افزایش یابد برکت ندارد، و آنچه را هم که از حرام، انفاق کند، پاداش ندارد، و آنچه راهم که باقى گذارد، رهتوشه او به سوى آتش جهنّم است.
[مسندالامام الکاظم علیه السلام ج ۲ ص ۳۷۹٫]

 
امام کاظم علیه السّلام فرمودند:
اَلْمُؤمِنُ اَعَزُّ مِنَ الْجَبَلِ، اَلْجَبَلُ یُسْتَفَلُّ بِاْلمَعاوِلِ وَالْمُؤْمِنُ لایُسْتَفَلُّ دینُهُ بِشَئٍ؛
مؤمن سرسخت تر از کوه است. کوه با کلنگ کنده مى شود، امّا از دین مؤمن هیچ چیز کاسته و کم نمى گردد.
[حیاه الامام موسى بن جعفر، ج ۱ ص ۲۷۵٫]

 
امام کاظم علیه السّلام فرمودند:
اِیّاکَ اَنْ یَراکَ اللّه ُ فى مَعْصِیَهٍ نَهاکَ عَنْها وَاِیّاکَ اَنْ یَفْقِدَکَ اللّه ُ عِنْدَ طاعَهٍ اَمَرَکَ بِها؛
بپرهیز که خداوند، تو را در معصیتى ببیند که از آن نهى کرده است، و بپرهیز که خداوند تو را در طاعتى نیابد که به آن فرمان داده است.
[مسند الامام الکاظم علیه السلام، ج ۳ ص ۲۴۶ و ۲۴۸٫]

 
امام کاظم علیه السّلام فرمودند:
کَفى بِالتَّجارِبِ تَأْدیبا وَبِمَمَرِّ الأَیّامِ عِظَهً؛
تجربه ها براى ادب کردن، و گذشت روزها براى موعظه و پند، کافى است.
[حیاه الامام موسى بن جعفر علیه السلام، ج ۱ ص ۲۵۶٫]

 
امام کاظم علیه السّلام فرمودند:
لا تَسْتَکْثِرُوا کَثیرَ الْخَیْرِ وَلا تَسْتَقِلُّوا قَلیلَ الذُّنُوبِ، فَإنَّ قَلیلَ الذُّنُوبِ یَجْتَمِعُ حَتّى یَکُونَ کَثیرا؛
کار نیک بسیار را، زیاد نشمارید، و گناهان کم را هم کم به حساب نیاورید، چرا که گناهان اندک، جمع مى شوند، تا آنکه گناه بزرگ و بسیار مى گردند.
[امالى، شیخ مفید، ص ۱۵۷]

 
امام کاظم علیه السّلام فرمودند:
لَیْسَ مِنّاَ مَنْ لَمْ یُحاسِبْ نَفْسَهَ کُلَّ یَوْمٍ فَاِنْ عَمِلَ حَسَنا استَزادَ اللّه َ وَاِنْ عَمِلَ سَیِّئَا اسْتَغْفَرَاللّه َ مِنْهُ وَتابَ اِلَیْهِ؛
کسى که هر روز به حساب خود نرسد، از ما نیست. پس اگر کار نیک کرده است، از خداوند توفیق بیشتر آن را بخواهد، و اگر کار بد کرده است، از آن کار استغفار کند و به سوى خدا توبه نماید.
[وسائل الشیعه، ج ۱۱ ص ۳۷۷٫]

 
امام کاظم علیه السّلام فرمودند:
مَنْ لَمْ یَعْرِفِ الزّیادَهَ عَلى نَفْسِهِ فَهُوَ فىالنُقْصانِ وَمَنْ کانَ اِلَى النُّقْصانِ اَکْثَرَ فَالْمَوْتُ خَیْرٌ لَهُ مِنَ الْحَیاهِ؛
هرکس که در خود، افزایش و رشد نبیند، پیوسته در حال کاهش است و هرکس که بیشتر رو به نقصان و کاهش رود، مرگ براى او بهتر از زندگى است.
[کشف الغُمه، ج ۳ ص ۴۲٫]